पुणे (प्रतिनिधी बाबा इनामदार) : मानव आणि वन्यजीव यांच्यात वाढत चाललेला संघर्ष हा अत्यंत गंभीर आणि संवेदनशील विषय बनत चालला असून, यावर दीर्घकालीन व प्रभावी उपाययोजना राबविण्याची गरज निर्माण झाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर राजस्थान राज्यातील जवाई येथे एक महत्त्वपूर्ण अभ्यास दौरा आयोजित करण्यात आला होता.
या अभ्यास दौऱ्यात महाराष्ट्राचे मा. गृहमंत्री दिलीप वळसे पाटील यांनी सक्रिय सहभाग घेत मार्गदर्शन केले. त्यांच्या उपस्थितीमुळे दौऱ्याला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले. त्यांनी मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील संघर्ष कमी करण्यासाठी समन्वय, नियोजन आणि जनजागृती यावर भर दिला.
जवाई परिसरात स्थानिक नागरिक आणि वन्यजीव यांच्यात निर्माण झालेला समतोल अभ्यासताना विविध उपाययोजनांची माहिती घेण्यात आली. यामध्ये वनक्षेत्राचे प्रभावी व्यवस्थापन, बिबट्यांच्या हालचालींवर नियंत्रण, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, तसेच स्थानिक नागरिकांचा सहभाग या बाबींवर विशेष लक्ष देण्यात आले.
या दौऱ्यातून मिळालेला अनुभव जुन्नर उपवनविभागासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार असल्याचा विश्वास व्यक्त करण्यात येत आहे. जुन्नर परिसरात अलीकडील काळात बिबट्यांच्या हालचाली वाढल्याने नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अशा परिस्थितीत जवाई मॉडेलच्या धर्तीवर उपाययोजना राबविल्यास संघर्ष कमी करण्यास मदत होईल, असे मत व्यक्त करण्यात आले.
या अभ्यास दौऱ्यात जलसंपदा मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील, आमदार शरद सोनवणे, आमदार अमोल खताळ, तसेच वरिष्ठ अधिकारी प्रवीणसिंह परदेशी, पुणे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी आणि अहिल्यानगर जिल्हाधिकारी डॉ. पंकज आशिया यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
अभ्यास दौऱ्यातून स्पष्ट झाले की, वन्यजीवांचे संवर्धन आणि मानवी सुरक्षितता यामध्ये समतोल राखणे अत्यंत आवश्यक आहे. यासाठी प्रशासन, वनविभाग आणि स्थानिक नागरिक यांच्यात समन्वय साधत ठोस पावले उचलणे गरजेचे आहे.
सहअस्तित्वाची नवी दिशा
‘संवर्धन आणि सुरक्षिततेचा समतोल’ साधत मानव आणि बिबट्यांमध्ये सहअस्तित्व निर्माण करण्यासाठी हा अभ्यास दौरा महत्त्वाचा टप्पा ठरत असून, भविष्यात यावर आधारित धोरणे राबविण्यात येण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.
